Oncofertility – szansa dla chorych na nowotwory

 

Oncofertility (Onkopłodność) – zachowanie płodności w trakcie leczenia onkologicznego, to nowy obszar medycyny, który łączy badania onkologiczne oraz techniki
i medycynę rozrodu. Głównym celem tej nowej dziedziny w onkologii jest zabezpieczenie płodności pacjentów dotkniętych chorobą nowotworową oraz pomoc osobom poddawanym leczeniu onkologicznemu w zachowaniu możliwości posiadania potomstwa po zakończonej terapii.

Onkopłodność opiera się na podjęciu przed rozpoczęciem leczenia onkologicznego działań zmierzających do zabezpieczenia płodności u osoby chorej na raka. Umożliwia to zajście w ciąże po zakończeniu leczenia w przypadku kobiet, a w przypadku mężczyzn zwiększenie szansy zachowania płodności i posiadania potomstwa w przyszłości. W Stanach Zjednoczonych od 2015 roku Oncofertility uznawana jest za odrębną specjalizację medyczną.

W styczniu 2023 roku Polskie Towarzystwo Onkologiczne powołało Sekcję Płodności w Chorobie Nowotworowej (Oncofertility), której nadrzędnym celem było opracowanie zaleceń i wytycznych dotyczących zabezpieczenia płodności u chorych na nowotwory oraz szeroko zakrojona akcja edukacja lekarzy, pielęgniarek, położnych, personelu medycznego,
a także chorych i ich rodzin w zakresie zabezpieczenia płodności u pacjentów dotkniętych chorobą nowotworową. Dzięki działalności powołanej Sekcji i współpracy z innymi towarzystwami naukowymi zostały opracowane zalecenia i rekomendacje postępowania
w sytuacji zdiagnozowania choroby nowotworowej u osoby w wieku rozrodczym. Dotyczy to zarówno kobiet, jak i mężczyzn. W przypadku kobiet  najprostszą metodą zabezpieczenia płodności jest pobranie i zamrożenie komórek jajowych. Kiedy zamrożenie komórek jajowych nie jest możliwe, drugą opcją jest mrożenie tkanki jajnikowej. Ostatnią opcją zachowania płodności u kobiet jest mrożenie zarodków. Metoda ta ma zastosowanie w przypadku par pozostających we wspólnym pożyciu. U mężczyzn najczęściej stosowaną metodą zabezpieczenia płodności jest pobranie, przed planowanym leczeniem onkologicznym,
a następnie mrożenie i przechowywanie nasienia. Inną metodą jest zamrożenie plemników uzyskanych w wyniku przeprowadzenia zabiegu biopsji igłowej jądra lub otwartej biopsji jądra oraz przechowywanie zamrożonego materiału, a także zamrożenie i przechowywanie tkanki jądrowej.

1 czerwca 2024 roku wszedł w życie rządowy program zakładający finansowanie medycznego wsparcia zapłodnienia pozaustrojowego i leczenia niepłodności w Polsce. Program ten obejmuje również pacjentów z rozpoznaną chorobą nowotworową. Z finansowania będą mogli skorzystać pacjenci onkologiczni, którzy zachorowali na nowotwór w wieku rozrodczym. Pacjenci z chorobami onkologicznymi, będą mogli zabezpieczyć płodność na przyszłość poprzez pobranie i przechowywanie gamet przed lub w trakcie leczenia onkologicznego. Program obejmie kobiety od okresu dojrzewania do 40. roku życia i mężczyzn od okresu dojrzewania do 45. roku życia.

Wprowadzenie refundacji procedur zabezpieczenia płodności u chorych dotkniętych chorobą nowotworową jest ogromnym, długo wyczekiwanym postępem w kompleksowej opiece nad pacjentami onkologicznymi. Badania wskazują, że świadomość możliwości posiadania potomstwa w przyszłości jest jednym z bardziej motywujących czynników do podjęcia walki z chorobą nowotworową i dających większe szanse na powodzenie leczenia
u młodych pacjentów onkologicznych. Ważne, aby informacja na temat możliwości zabezpieczenia płodności stała się integralną częścią planu leczenia i jedną z pierwszych informacji, które otrzyma pacjent onkologiczny.

                                                                                             mgr Grażyna Waleńska

                                                                         Konsultant w dziedzinie Pielęgniarstwa Onkologicznego